"Үлкен Алтай - 2026" конференциясы: ШҚО әкімі инвесторларды бірлескен жобаларды іске асыруға шақырды
"Үлкен Алтай - 2026" конференциясы: ШҚО әкімі инвесторларды бірлескен жобаларды іске асыруға шақырдыПрезидент Бас прокуратурада жиын өткізді
Сурет: Akorda
Мемлекет басшысы елімізде ауқымды өзгерістер жасалып жатқанын және алдымызда Конституциялық реформа жүргізу, мүлде жаңа саяси жүйеге қадам басу міндеті тұрғанын айтты. Сонымен қатар жаңа дәуірде барлық салаға цифрландыру мен жасанды интеллектіні жаппай енгізу жұмысымен белсенді түрде айналысу қажет екенін атап өтті, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
- Қоғамымызға, жалпы елімізге заң үстемдігі, тәртіп мықтылығы ауадай қажет. Кейбір шет елдерде болып жатқан қазіргі өте күрделі ахуалды көріп, бұл саясатымыздың дұрыстығына бәріміздің көзіміз жетіп отыр, оған ешқандай күмән жоқ. Заң мен тәртіп мемлекеттік саясатымыздың негізгі қағидаты ретінде қабылдануы керек, бұл қағидатты жаңа Конституциямызға міндетті түрде енгізу қажет деп санаймын. Себебі бұл ешқашан өзектілігін жоғалтпайтын, өміршең қағидат екені даусыз. Бас прокуратураның осы саладағы рөлі аса маңызды. Прокуратура қызметкерінің заңның бұзылуына бейтарап, селқос қарауға құқығы жоқ, - деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев құқық қорғау жүйесін цифрландыру үдерісі біркелкі емес, яғни әр жерде әрқалай жүргізіліп жатқанына назар аударды.
- Әр мекеме цифрлық жүйесін өз бетімен дамытуда. Бұл шаруа жүйесіз жүргізіліп жатыр. Біртұтас жүйе жоқ. Мысалы, кейбір органдар цифрлық тәсілдерді ұтымды қолданып жұмыс істеуде. Ал кейбірі дұрыс амал-тәсіл таба алмай, қыруар қаржы жұмсап жүр. Бұл, басқа сөзбен айтқанда, нағыз жымқыру. Сондықтан қаражатты орынсыз жұмсап, жаңа дүние жасаудың қажеті жоқ. Үкіметке қолданыстағы барлық цифрлық шешімдерді саралап, тексеріп, олардың тиімділігін арттыруды тапсырамын. Күштік құрылымдарға арналған түсінікті құрылымы бар және технологиялық стандарттары біркелкі бірыңғай цифрлық экожүйе жасалуға тиіс, -деді Мемлекет басшысы.
Президент азаматтардың дербес деректерін қорғау қажет екенін айтты.
- Ақпараттық кеңістікте азаматтардың дербес деректері жарияланып кеткені туралы хабар жиі шығып жатады. Дербес деректерді барынша қорғау үшін бұл жұмыспен жүйелі түрде айналысу керек, - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы киберқылмыспен күрес мәселесіне тоқталды.
- Әлемде киберқылмыс өршіп барады. Жыл сайын мыңдаған азаматымыз соның құрбаны болып жатыр. Қазір интернеттегі алаяқтық қылмыстардың бестен бірі ғана ашылады. Бұл - өте төмен көрсеткіш. Киберқылмыспен күрес тәсілдерін түбегейлі қайта қарау қажет. Цифрлық қатерге төтеп беру үшін құқық қорғау органдары бір қадам алда жүруге тиіс. Озық ойлап, артта қалмаудың амалын табу қажет, - деді Президент.
Қасым-Жомарт Тоқаев көші-қон үдерістерін жаппай цифрландыруды өте өзекті мәселе ретінде атады.
- Көші-қон үдерістерін жаппай цифрландыру керек. Бұл - өте өзекті мәселе. Баяғыдан бері талқылап жатырмыз, дұрыс, оң нәтиже аз. Қазір әлемде күрделі ахуал қалыптасып отыр. Дүние жүзінде кең ауқымды көші-қон жүріп жатыр десек, қате болмайды. Қоныс аударғысы келетін шетелдіктер үшін Қазақстан - басқа елдерге өтуге де, тұрақтап қалуға да қолайлы мемлекет. Елге келген шетел азаматтарын уақтылы есепке алып, олардың жүріс-тұрысын бақылайтын техникалық құралдарды жетілдіру - аса маңызды міндет. Үкіметке Ұлттық қауіпсіздік комитетімен бірлесіп, осы жұмысты тездетуді тапсырамын, - деді Мемлекет басшысы.
Президент әлеуметтік желіде ақпарат таратуда заң талаптары ескерілуі қажет екенін айтты.
- Технологияның қарқынды дамуы ақпараттық кеңістіктің түбегейлі трансформациясына жол ашады. Қоғамды жікке бөліп, азаматтарды бір-біріне қарсы қоятын деструктивті ақпарат таратуға бейіл адамдар да бар. Мұның бәрі өшпенділікке бастайтын ешкімге қажетсіз, тіпті қауіпті пікірталасқа жалғасады. Жасанды интеллектіні осындай адамдар ақпараттық қаруға айналдырып, заңға қайшы келетін контенттерді көптеп тарата бастайды. Бұған жол беруге болмайды. Ондай әрекеттерге құқықтық баға беріп, жауапкершілікке тарту қажет. Азаматтарға деструктивті контентті таратудың құқықтық салдары жөнінде үнемі түсіндіру жұмыстарын жүргізген жөн, - деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы тәртіпсіздік пен заңсыздыққа жол беруге болмайтынын атап өтті.
- Ұлттық құрылтай отырысында мен отаншылдық ұғымы туралы пікірімді айттым. Отаншылдық, бұл жай ұран емес, отаншылдық дегеніміз - қасиетті сезім, мұның әсіреұлтшылдыққа еш қатысы жоқ. Қазақстанда біз отаншылдық ұғымына жауапкершілік және жасампаздық тұрғысынан қарауымыз керек, яғни отаншыл азамат ең алдымен жауапкершілігі жоғары және жасампаз азамат болуға тиіс. Отанға деген сүйіспеншілік - саяси ұпай жинау немесе қызметтік мансап жасау емес, бұл - Отаныңа жақсылық жасау, еліңе пайда әкелу деген сөз, - деді Президент.
Сонымен қатар жиында Бас прокурор Берік Асылов, Премьер-министрдің орынбасары - Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев, Президенттің көмекшісі Қуанышбек Есекеев, Ішкі істер министрі Ержан Сәденов сөз сөйледі.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
тақырып бойынша жаңалықтар
"Үлкен Алтай - 2026" конференциясы: ШҚО әкімі инвесторларды бірлескен жобаларды іске асыруға шақырды
Сурет: gov.kz
Бүгін Қытай Халық Республикасының Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданының Алтай қаласында "Үлкен Алтай - 2026" халықаралық субөңіраралық ынтымақтастық конференциясы өтті. Оған Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сақтағанов бастаған өңір делегациясы қатысты. Ауқымды жиынға еліміздің бірнеше аймағынан бөлек, Қытай, Ресей, Моңғолия, Қырғызстан, Өзбекстан және Түрікменстанның өкілдері жиналды, деп хабарлайды Шығыс Қазақстан облысының әкімдігінің баспасөз қызметінен.
Шара шымылдығын өз сөзімен ашқан Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданы партия комитетінің хатшысы Чэнь Сяоцзян конференцияға келген барлық делегация мүшелеріне алғыс білдіріп, өзара қарым-қатынасты дамыта түсуге ниетті екендіктерін және түрлі бағыттағы жобаларды іске асыруға әзірліктерін жеткізді.
Жиын барысында ШҚО әкімі баяндама жасап, өңірдің инвестициялық әлеуеті мен атқарылып жатқан жұмыстарды таныстырды.
Жылы қабылдап, конференцияны жоғары деңгейде ұйымдастырып, өзара ынтымақтастықты дамытуға тұрақты түрде көңіл бөліп келе жатқандарыңыз үшін алғысымды білдіремін. Алтай - Қазақстан, Қытай, Ресей және Моңғолия халықтарын біріктіреді. Бүгінде ол табиғи бай мұрасы ауқымды инвестициялық және инфрақұрылымдық жобалармен үйлесім тапқан жаңа мүмкіндіктер мекеніне айналуда. Шығыс Қазақстан үшін 2026-2027 жылдары "Біздің ортақ үйіміз - Алтай" халықаралық үйлестіру кеңесіне төрағалық ету үлкен мәртебе. Біз бұл жауапты міндетті өзара іс-қимылды жандандыруға, серіктестік байланыстарды нығайтуға және Үлкен Алтай өңірлері арасындағы ынтымақтастықты кеңейтуге берілген мүмкіндік ретінде қарастырамыз", - деді Нұрымбет Сақтағанов.
Шығыс Қазақстан Қытай Халық Республикасы, Ресей Федерациясы, Моңғолия және Орталық Азия елдерін байланыстыратын маңызды көлік-логистикалық тораптардың бірі ретіндегі әлеуетін одан әрі күшейтуге ниетті.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін өңірде заманауи көлік инфрақұрылымы жүйелі түрде дамып келеді. 2024 жылы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасымен Бұқтырма су қоймасы арқылы өтетін Орталық Азиядағы ең ірі көпір пайдалануға берілді. Соңғы үш жылда 1,5 мың шақырымнан астам автокөлік жолы жөнделіп, қайта жаңғыртылды. Сонымен қатар шекара маңындағы Катонқарағай және Зайсан аудандарында екі әуежайдың құрылысы басталды.
Аталған жобалардың нәтижесі қазірдің өзінде айқын сезіліп жатыр. Негізгі көлік дәліздері арқылы жүк тасымалдау уақыты бір тәулікке жуық қысқарды. Қытай Халық Республикасымен шекарадағы "Майқапшағай" автокөлік өткізу бекетін қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Алдағы уақытта Ресей Федерациясымен шекарадағы "Уба" өткізу пунктін жаңғырту, Шемонаиха ауданындағы Үлбі өзені арқылы өтетін көпірді жөндеу жоспарланған. Біз жыл сайын 1 миллионға дейін турист қабылдауға дайынбыз. Марқакөл мен Катонқарағайдан бөлек, Риддер қаласының маңы мен Бұқтырма су қоймасының жағалауы да өңірдің бірегей туристік бағыттарының қатарында. Қытай, Ресей және Моңғолия инвесторларын облыс аумағында заманауи туристік инфрақұрылым қалыптастыруға бағытталған жобаларды бірлесе іске асыруға шақырамыз", - деді облыс әкімі.
Ары қарай панельдік сессиялар өтіп, Шығыс Қазақстан облысының басқарма басшылары мен аудан әкімдері баяндама жасайды. Сондай-ақ өңір делегациясының мүшелері B2B кездесулерге қатысып, шетелдік әріптестерімен өзара ынтымақтастықтың жаңа бағыттарын талқыға салады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Президент Иордания Короліне құттықтау жеделхатын жолдады
Сурет: akorda.kz
Қасым-Жомарт Тоқаев II Абдалла бен әл-Хусейн мен оның отандастарын Иорданияның төл мерекесі – Корольдің Таққа отырған күнімен құттықтады, деп хабарлайды Ақорданың баспасөз қызметінен.
Мемлекет басшысы екі ел арасындағы достық пен өзара қолдау рухындағы сан қырлы ынтымақтастық қос халықтың игілігі жолында қарқынды дами беретініне сенім білдірді.
Президент Корольдің жауапты қызметіне толағай табыс, ал Иордания халқына құт-береке тіледі.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Түркістан облысының прокуроры тағайындалды
Бауыржан Мырзакеров Түркістан облысының прокуратурасына жетекшілік етеді, деп хабарлайды Бас прокуратураның баспасөз қызметі.
Мемлекет басшысының келісімімен және Бас Прокурордың бұйрығымен 3-сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі Бауыржан Қыпшақұлы Мырзакеров Түркістан облысының прокуроры лауазымына тағайындалды", - делінген хабарламада.
Бауыржан Мырзакеров еңбек жолын Қапшағай гарнизоны әскери прокурорының көмекшісі болып бастады.
Әр жылдары Сарыөзек, Өскемен, Қапшағай гарнизондарының әскери прокуроры, Бас әскери прокурордың орынбасары, Павлодар облысы прокурорының орынбасары, Бас прокуратураның Қызмет бастығының орынбасары, Қызмет бастығы, Нұр-Сұлтан қаласының прокуроры болып қызмет істеген.
2022 жылғы мамырдан Қарағанды облысының прокуроры болды.
Қызметтік міндеттерін мінсіз атқарғаны үшін I және II дәрежелі "Даңқ" ордендерімен наградталған. Прокуратураның құрметті қызметкері.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Елімізде 2026 жылғы егіс науқаны табысты аяқталды
Сурет: primeminister.kz
Мемлекет басшысының азық-түлік қауіпсіздігін нығайту және агроөнеркәсіп кешенін дамыту жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыру шеңберінде елімізде 2026 жылғы егіс науқаны аяқталды. Көктемгі дала жұмыстары еліміздің барлық өңірінде белгіленген агротехникалық мерзімде жүргізілді, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Науқанның уақтылы жүргізілуіне Үкімет атарпынан қабылданған мемлекеттік кешенді қолдау шаралары ықпал етті. Атап айтқанда, шаруаларды қажетті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз ету, егіс алқаптарының құрылымын әртараптандыру, су үнемдеу технологияларын енгізу, ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту және ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің жеңілдетілген қаржыландыруға қолжетімділігін кеңейтуге басымдық берілді.
Қабылданған шаралар егіс жұмыстарының тұрақты жүргізілуін қамтамасыз етуге және ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыру үшін қосымша жағдай жасауға мүмкіндік берді.
Фермерлерді ерте қаржыландыру және тиімді қолдау тетіктері
Биыл Қазақстандағы жалпы егіс алқабы 23,8 млн гектарды құрады, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 180 мың гектарға артық. Барлық аймақта жаппай егіс жұмыстарының басталғанға дейін топырақты дайындауға бағытталған міндетті агротехникалық жұмыстар жүргізілді: ылғалды сақтау, егіс алдындағы өңдеу және көктемгі жер жырту.
Ауыл шаруашылығы дақылдары бойынша жүргізілген егіс жұмыстарының құрылымы келесідей:
- дәнді дақылдар - 14,6 млн гектар;
- майлы дақылдар - 4,2 млн гектар;
- мал азықтық дақылдары - 1,2 млн гектар;
- мақта - 166 мың гектар;
- көкөніс дақылдары - 120 мың гектар;
- картоп - 126 мың гектар;
- бақша дақылдары - 84 мың гектар;
- қант қызылшасы - 22 мың гектар.
Мемлекет басшысының ауыл шаруашылығы еңбеккерлерінің форумында берген тапсырмасына сәйкес, Үкімет тарапынан егіс науқандарын ерте қаржыландыру тетігі енгізілді. Бұл механизм егіншілерге қажетті қаржы ресурстарын алдын-ала тартуға, тұқым, тыңайтқыш, өсімдіктерді қорғау құралдары мен техниканы ең тиімді бағамен уақтылы сатып алуға, сондай-ақ егіс жұмыстарын жүргізуге сапалы дайындалуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде ауыл шаруашылығы өндірушілерінің маусымдық баға өсіміне тәуелділігі төмендейді, егіс науқанын оңтайлы агротехникалық мерзімде өткізу қамтамасыз етілуде.
2026 жылғы көктемгі дала жұмыстарына өтінімдер қабылдау бұған дейінгіден ерте, 2025 жылдың қазан айында басталды. Жалпы, 2026 жылы көктемгі және күзгі дала жұмыстарын жылдық 5% жеңілдікпен қаржыландыру үшін 750 млрд теңге бөлу жоспарланған, 2025 жылы да осы көлемде қаржы бөлініп, 8,5 млн гектарға егін егілген болатын. Осы желі бойынша 4,8 мыңға жуық ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер жалпы сомасы 573 млрд теңгеге қаржыландырылды, бұл 6,8 млн гектардан астам алқапта егін егуге мүмкіндік берді.
Кепіл базасы жеткіліксіз фермерлер үшін қарыз сомасының 85%-ы мөлшерінде мемлекеттік кепілдік беру бағдарламасының енгізілгені негізгі көмек болды. 2025 жылы осы құрал аясында 283 млрд теңге несие сомасына 1633 кепілдік берілді. 2026 жылы республикалық бюджеттен бұл мақсатқа 16 млрд теңге қарастырылды: науқан аясында 273 млрд теңге көлеміндегі несиеге 1733 кепілдік берілді.
Қаражатты фермерлерге дейін жеткізу енді операторлардың кең ауқымды желісі арқылы жүзеге асырылады, олар:
- Аграрлық несие корпорациясы (АНК);
- Екінші деңгейдегі банктер (ЕДБ);
- микроқаржы ұйымдары (МҚҰ);
- өңірлік инвестициялық орталықтар (ӨИО),
- кредиттік серіктестіктер (КС);
- әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар (ӘКК).
Өңірлердегі көктемгі дала жұмыстарының барысы
Қазақстанның негізгі астық егетін өңірлері дәстүрлі түрде Ақмола, Солтүстік Қазақстан және Қостанай облыстары болып қала береді. Еліміздегі азық-түлік қауіпсіздігі көбінесе осы аймақтардағы егіс жұмыстарының нәтижелеріне байланысты, сондықтан олар үнемі ерекше назарды ұсталады.
Мәселен, СҚО-да егіс алқабы 4,3 млн гектарды құрады. Егіс құрылымын әртараптандыру шеңберінде дәнді дақылдар алқабы 2,9 млн гектарға дейін оңтайландырылды, оның ішінде бидай - 1,9 млн гектар. Бұл ретте жоғары сұранысқа ие дақылдарға баса назар аударылып отыр: майлы дақылдар алқабы екінші жыл қатарынан 1 млн гектарға жеткізілді. Жемшөп дақылдары 405 мың, картоп 8,6 мың, көкөністер 1,4 мың гектар алқапты алды.
Сонымен қатар, өңірде ауыл шаруашылығы техникасы паркі қарқынды түрде жаңартылуда. Биыл бұл көрсеткішті 8,5%-ға дейін жеткізу жоспарлануда. 90 млрд теңгеге 3,5 мың техника сатып алу қарастырылған, оның ішінде 29,9 млрд теңгеге бүгінде 770 данасы сатып алынды.
Ақмола облысында жалпы егіс алқабы 5,6 млн гектарды құрады. Әртараптандыру аясында дәнді және дәнді-бұршақты дақылдардың алаңы 4,5 млн гектарға дейін, 184,6 мың гектарға қысқартылды. Соның есебінен анағұрлым сұранысқа ие бағыттар кеңейтілді: майлы дақылдардың егісін 220 мың гектарға ұлғайтылып, олардың көлемі 715 мың гектарға жетті, ал мал азықтық дақылдар 34,1 мың гектарға артып, 370,7 мың гектарды құрады. Картоп пен көкөніс тиісінше 8,6 мың гектар және 1,5 мың гектар аумаққа орналастырылды.
Егістік жұмыстармен қатар өңір жоғары логистикалық және индустриялық әлеуетін де көрсетіп отыр. Жыл басынан бері облыстың астық қабылдау кәсіпорындарынан экспортқа 1,9 млн тонна астық жөнелтілді.
Аршалы ауданында жылына 3 млн тоннаға дейін шикізатты өңдейтін ірі астықты терең өңдеу зауытын салу өңдеу саласын дамытудағы маңызды қадам болмақ. Кәсіпорында натрий глутаматы, лизин және басқа да өнімдер өндіру жоспарланған. Жоба "Dalian Hesheng Holdings Group Co., Ltd." компаниясымен бірлесіп жүзеге асырылуда. Жүзеге асыру кезеңі 2026-2028 жылдарға жоспарланған, инвестиция көлемі 900 млрд теңгені құрайды. Жоба алғашқы кезеңде 1 мыңға дейін, толық қуатқа шыққанда 3 мыңға дейін жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар өңірде ауыл шаруашылығы техникасын белсенді жаңарту жұмыстары жүргізілуде. Биыл ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту деңгейін 2025 жылғы 7%-бен салыстырғанда 8,5%-ға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Қаңтар-мамыр айларында өңір шаруалары жалпы құны 38,4 млрд теңгені құрайтын 789 бірлік техника сатып алды.
Қостанай облысында көктемгі егіс науқанының жалпы көлемі 5,2 млн гектар деңгейінде жоспарланды. Диверсификация аясында бидай үлесін қысқарту есебінен майлы дақылдардың алқабы 887 мың гектарға, дәнді-бұршақты дақылдар 212,3 мың гектарға, картоп 7,5 мың гектарға және біржылдық шөптер 107 мың гектарға дейін ұлғайтылды. Науқанды жүргізу үшін 1-3 сыныптағы кондициялық тұқымдардың 514,2 мың тоннасы пайдаланылды, сондай-ақ литрі 281 теңгеден аспайтын жеңілдетілген дизель отынының 73,3 мың тоннасы бөлінді.
Бұл ретте өңір астықтан ұн өңдеу бойынша республикадағы көшбасшы орнын сақтап келеді. Облыстың үлесіне еліміздегі ұн өндірісінің 30%-ы тиесілі. Өңірде жылдық қуаттылығы 2 млн тоннаға дейін жететін 35 диірмен кешені жұмыс істейді. 2024-2025 жылдары астық өңдеу саласында жалпы құны 9,3 млрд теңгені құрайтын 4 инвестициялық жоба іске қосылды. Ал 2027-2028 жылдары жылына 415 мың тонна бидайды терең өңдеу қуаты бар Qostanai Grain Industry зауыты мен Tobol center KZ кешенінің құрылысы жоспарланған.
Егін егу алқаптарын әртараптандыру және су үнемдеу
Президент тапсырмаларына сәйкес, биылғы егін егу науқанында жоғары табысты және стратегиялық маңызы бар дақылдарға басымдық берілді. Нәтижесінде майлы дақылдардың егіс алқабы 74 мың гектарға ұлғайтылып, жалпы көлемі 4 млн гектардан асады. Ал мал азықтық дақылдарға 3,3 млн гектардан астам жер бөлініп, олардың алқабы 237 мың гектарға кеңейтілді.
Сонымен қатар бидай егістігі алқаптарын кезең-кезеңімен оңтайландыру бойынша жүйелі жұмыс жүргізілді. Нәтижесінде бидай егісінің көлемі 12,1 млн гектарға дейін қысқартылып, өткен кезеңмен салыстырғанда 125 мың гектарға азайды. Егіс алқаптарын қысқарту бағытындағы түзетулер жүгері дақылының егісіне де қатысты.
Үкімет республикадағы оңтүстік өңірлерге ерекше назар аударуда, мұнда ылғалды көп қажет ететін дақылдардың егіс алқаптарын жүйелі түрде оңтайландыру жұмыстары жүргізілді. Су пайдаланудың нақты теңгерімі негізге алынып, егіс құрылымы су ресурстарын пайдалану лимиттеріне қатаң сәйкестікте бекітілді.
- Республика бойынша күріштің егіс алқабы 20,2 мың гектарға қысқартылды.
- Мақта шаруашылығында су үнемдеу бағытына арналған технологиялық өзгеріс жүзеге асырылды: дәстүрлі суару әдістерін 12 мың гектарға қысқарту есебінен, тамшылатып суару технологиясы енгізілген мақта алқаптары 29,8 мың гектарға ұлғайтылды.
Жеңілдетілген бағадағы дизель отынымен қамтамасыз ету
Энергетика министрлігі еліміздегі мұнай өңдеу зауыттарының өндірістік қуаттарын ескере отырып, көктемгі егіс науқанына 402,3 мың тонна дизель отынын бөлді.
Үкімет фермерлер үшін жанар-жағармай материалдарының құнын тұрақтандыру мақсатында бірқатар шаралар қабылдады. Операторлық шығындарды қоса есептегенде, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер үшін жеңілдетілген дизель отынының түпкілікті бағасы литріне 281 теңге деңгейінде белгіленді. Бұл елдегі жанармай құю станцияларындағы орташа бөлшек бағадан 15%-ға төмен. Қазіргі таңда бөлшек саудадағы дизель отынының бағасы литріне 330 теңге.
Бекітілген жеткізу кестесіне сәйкес, жалпы көлемі 402,3 мың тоннаны құрайтын жоспар аясында аграршылар 324,8 мың тонна дизель отынына келісімшарт жасап, төлем жүргізген. Бұл жалпы жоспардың 81%-ы. Іс жүзінде өңірлерге 300,9 мың тонна немесе жеңілдетілген отынның жалпы көлемінің 75%-ы жөнелтіліп, жеткізілді.
Машина-трактор паркін жаңғырту және мемлекеттік қолдау тетіктері
Оңтайлы агротехникалық мерзімдерде жоғары өнімділік машина-трактор паркінің техникалық дайындығының арқасында қамтамасыз етілді. Ауыл шаруашылығы құрылымдарының қарамағында 133,9 мың трактор, шамамен 5,6 мың жоғары өнімді егіс кешені, 71,4 мың сепкіш және 188,5 мың топырақ өңдеу құралы болды. Егістік алқаптарында сервистік қызмет көрсетуді 70 мамандандырылған орталық қамтамасыз етті.
Мемлекеттік қолдаудың нәтижесінде өткен кезеңде егіншілер шамамен 25 мың бірлік заманауи техника сатып алып, техникалық паркті жыл сайын жаңару деңгейін 6,5%-ға жеткізді. Алдағы егіс науқаны қарсаңында Мемлекет басшысы Ауыл шаруашылығы министрлігіне техника паркін жаңғырту қарқынын жеделдету міндетін жүктеді. Осы мақсатта Үкімет отандық машина жасау саласын дамытуға бағытталған өзара байланысты қолдау бағдарламаларының кешенін іске қосты.
Солардың бірі - фермерлер арасында жоғары сұранысқа ие ауыл шаруашылығы техникасын жеңілдетілген лизинг арқылы қаржыландыру бағдарламасы. Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес, бағдарламаны қаржыландыру көлемі едәуір ұлғайтылды. Егер өткен кезеңде отандық өндірістегі техниканы лизингке алуға бюджеттен 250 млрд теңге бөлінсе, биыл бұл мақсатқа кемінде 300 млрд теңге бағыттау жоспарланып отыр.
Қабылданған шаралар аграршыларды егіс жұмыстарын оңтайлы мерзімде жүргізуге мүмкіндік беретін жоғары өнімді техникамен қамтамасыз етіп қана қоймай, сабақтас өнеркәсіп салаларының дамуына да қосымша серпін беруіне мүмкіндік жасады.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
СҚО-да машина жасау саласының өсу қарқыны бір жарым есе артты
Сурет: primeminister.kz
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың өңірлердің тұрақты дамуын қамтамасыз ету жөніндегі тапсырмаларын жүзеге асыру аясында Үкімет экономиканы әртараптандыру, өңдеу өнеркәсібін дамыту және инвестиция тарту бойынша барлық қажетті шараларды қабылдап жатыр. Әр өңірдің бәсекелестік артықшылықтарын ашуға және нақты секторда жаңа өсу нүктелерін қалыптастыруға ерекше назар аударылуда, деп хабарлайды Үкіметтің баспасөз қызметінен.
Мұндай жұмыстың нақты нәтижесін көрсетіп отырған өңірлердің бірі - Солтүстік Қазақстан облысы. 2026 жылдың 4 айы бойынша өңір әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі бағыттары бойынша оң динамика көрсетіп, негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер бойынша ел облыстары арасында үшінші орынға ие болды.
Өсімге машина жасау саласы елеулі үлес қосып отыр, онда өндіріс көлемі 1,5 есеге артқан. Сонымен қатар өңірде жаңа индустриялық жобалар жүзеге асырылып, ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу дамып, жұмыс орындары ашылып, инфрақұрылым жаңғыртылуда.
Бұл көрсеткіштердің артында не тұр және мемлекеттік бағдарламалар облыс тұрғындарының күнделікті өміріне қалай әсер етіп жатыр? Бұл туралы Primeminister.kz сайты редакциясының шолуынан оқыңыз.
Зауыттар толық қуатында жұмыс істеп тұр: жұмыс орындары мен жаңа өндірістер
Президент белгілеген басымдықтардың бірі - өңдеу секторын дамыту және қосылған құны жоғары өндірістер құру. Солтүстік Қазақстан облысында өңдеу өнеркәсібі өңірдегі бүкіл индустрияның шамамен 84%-ын құрайды.
Негізгі драйвер машина жасау саласы болып отыр: төрт айда өңір зауыттары 106,1 млрд теңгенің өнімін шығарды. Бұл жай ғана сандар емес. Осы миллиардтардың артында ірі еңбек ұжымдарының тұрақты жұмысы және қызметкерлердің ертеңгі күнге деген сенімі тұр:
- "ЗИКСТО" АҚ өнім шығаруды бірден 3,5 есеге арттырып, 75,4 млрд теңгенің нәтижесін көрсетті.
- "Мұнаймаш" АҚ зауыты ширекке жуық өсім көрсетіп (+26,7%), шамамен 2 млрд теңгенің жабдығын өндірді.
- Өңірдің басқа да флагмандары - С.М. Киров атындағы зауыт пен Alageum Electric тұрақты жұмыс істеп тұр.
Экономиканы әртараптандыру аясында өңірде шағын өндірістер дамытылып жатыр. Осылайша ірі секторларға тәуелділік азаяды. 2026 жылдың алғашқы төрт айында СҚО-да өнеркәсіптің сабақтас салаларында өсім тіркелді. Облыста жиһаз, құрылыс материалдары және пластмасса бұйымдары едәуір көп өндіріле бастады.
Тау-кен өндіру секторы төрт айда 2,5 млрд теңгенің өнімін өндіріп, 21% өсім көрсетті. Бүгінде бұл салада ондаған кәсіпорын тұрақты жұмыс істеп тұр. Сонымен қатар Обухов тау-кен байыту комбинаты іске қосылды. Ол өңірге жаңа жұмыс орындарын береді.
Qyzyljar экономикалық аймағы: миллиардтаған теңге нақты жобаларға бағытталды
Мемлекет басшысының тапсырмаларына сәйкес Үкімет инвестициялық саясатты нақты экономикалық әсер беретін, толық циклді жаңа өндірістік қуаттар құруға дайын сенімді серіктестерді тартуға бағыттап отыр. Өңірде жеке капиталды тарту және ауқымды индустриялық жобаларды жүзеге асырудың негізгі алаңы ретінде Qyzyljar арнайы экономикалық аймағы жұмыс істейді.
Қазір мұнда 21 қатысушы тіркелген. Жеке инвестициялардың жалпы сомасы 409 млрд теңгені құрайды. Ең бастысы, бұл жергілікті тұрғындар үшін шамамен 4,5 мың тұрақты жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта 6 өндіріс іске қосылып, онда 749 адам жұмыспен қамтылды. Жыл соңына дейін 63 млрд теңгеге тағы 6 зауытты іске қосу жоспарланып отыр.
Ірі жобалардың қатарында биыл күзде "Бейкертон" компаниясының үлкен нан-тоқаш комбинаты іске қосылады. Инвестиция сомасы 37,3 млрд теңгені құрайтын бұл жоба 380 маманды жұмыспен қамтиды. Сондай-ақ Tiryaki Agro холдингінің май экстракциялау зауытын салу жоспарда бар. Ол тәулігіне 1,5 мың тоннаға дейін шикізат өңдей алады. Арзан шикі астықты шетелге сатудың орнына, өңір дайын күнбағыс, рапс және зығыр майын экспорттайтын болады. Президент талап етіп отырған бағыт та осы. Оның үстіне жергілікті кәсіпорындардың өніміне сұраныс қазірдің өзінде жоғары: өңір экспорты ЕАЭО елдерін есепке алмағанда 72%-дан астам өсті және оның басым бөлігі дайын азық-түлік өнімдерінен тұрады.
Елдің басты астықты өңір: ауылды қолдау және қайта жаңғырту
Солтүстік Қазақстан дәстүрлі түрде елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етіп келеді. Осыған байланысты өңірлік агроөнеркәсіп кешенін дамыту Президенттің ерекше бақылауында. Мемлекет басшысы Үкімет пен отандық аграршылардың алдына нақты міндеттер қойды: ескірген шаруашылық жүргізу тәсілдерінен бас тарту, қолайсыз ауа райы факторлары мен монодақыл өндірісіне тәуелділікті азайту, сондай-ақ өсірілген барлық ауыл шаруашылығы өнімін терең өңдеуді қамтамасыз ету.
Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін Үкімет 2026 жылы СҚО аграршыларын қолдауға қомақты субсидия бөлді. Оның көлемі 90 млрд теңгені құрайды. Бұл - әрбір қазақстандықтың азық-түлік қауіпсіздігіне салынған тікелей инвестиция.
Мемлекеттік қолдаудың жалпы сомасының 39 млрд теңгесі өсімдік шаруашылығын дамытуға бағытталды. Мұндағы негізгі шығыс бағыты - жерді қорғау және құнарландыру. Сапалы пестицидтер сатып алуға 22,7 млрд теңге, ал минералды тыңайтқыштарға 12,2 млрд теңге бөлінді. Тағы 3,8 млрд теңге егіс алқаптарында тек жоғары сапалы дән пайдаланылуы үшін тұқым шаруашылығын субсидиялауға бағытталды.
Биыл жалпы 4,3 млн гектар жерге егін егу жоспарланып отыр. Бұл ретте Президенттің әртараптандыру жөніндегі тапсырмаларының орындалуын нақты көруге болады:
- Дәстүрлі дәнді дақылдарға 2,9 млн гектар бөлінді. Бұл егіс құрылымын әртараптандыру аясында былтырғы деңгейден 100 мың гектарға аз.
- Екінші жыл қатарынан 1 млн гектар жер нарықта сұранысқа ие және жергілікті қайта өңдеуге жіберілетін майлы дақылдарға, яғни рапс, зығыр және күнбағысқа бөлінді.
- Мал азығы дақылдарының алқабы 405 мың гектарға дейін ұлғайтылды. Бұл кейіннен мал бордақылауда және ет пен сүт бағасының тұрақты болуында маңызды рөл атқарады.
- Картопқа 8,6 мың гектар, көкөніске 1,4 мың гектар жер бөлінді. Былтыр картоп өнімділігі 172,3 ц/га, ал көкөніс өнімділігі рекордтық 354,8 ц/га болды.
Өңір ішінде шикізатты терең өңдеуге ерекше назар аударылып отыр. Бүгінде облыста жылына 1,2 млн тонна ұн өндіруге қауқарлы 28 ұн тарту кәсіпорны жұмыс істейді. Биылғы қаңтар-сәуір айларында жергілікті қайта өңдеуге шамамен 235 мың тонна дәнді дақыл жіберіліп, одан 165 мың тонна ұн өндірілді.
Солтүстікқазақстандық ұн тартушылардың өнімі облыс ішінде және Қазақстанның басқа өңірлерінде белсенді сатылып жатыр. Сондай-ақ Ресей, Қырғызстан, Тәжікстан, Өзбекстан, Ауғанстан және Қытай нарықтарына жеткізіледі.
Мал шаруашылығын дамытуға мемлекет 8,3 млрд теңге субсидия бөлді. Негізгі басымдық заманауи сүт-тауар фермалары мен кешендерін құруға берілген. Оның нәтижесін облыс тұрғындары дүкен сөрелерінен көре алады: 4 айда сүт өндірісі 7,4%-ға өсіп, 100,8 мың тоннаға жетті. Сондай-ақ өңірдегі құс фабрикалары 201,5 млн данадан астам жұмыртқа өндірді.
Сонымен қатар солтүстікқазақстандық аулалар мен фермаларда мал басы көбейіп келеді. Ірі қара саны 350 мың бастан асты, қой мен ешкі саны 465 мыңға жетті, жылқы 6,6%-ға көбейіп, 172,7 мың басты құрады. Ал ең жоғары өсім шошқа шаруашылығында тіркелді - бірден 21,6%-ға артып, 173,5 мың басқа жетті.
Осындай үлкен алқаптарда жұмыс істеу үшін техникалық жарақтандыру деңгейі жоғары болуы қажет. Бұл бағытта Үкімет аграршыларға машина-трактор паркін жаңартуға қолдау көрсету бойынша жүйелі шараларды жүзеге асырып жатыр. Егер былтыр техниканы жаңарту деңгейі 7% болса, биыл оны 8,5%-ға дейін жеткізу жоспарланып отыр. Ол үшін жалпы сомасы 88,6 млрд теңгеден асатын 3,5 мың техника сатып алынбақ. Қаржы құралдары арқылы СҚО аграршылары жалпы сомасы 29,9 млрд теңгеге 770 бірлік жаңа техника мен жабдық сатып алды. Атап айтқанда, "ҚазАгроҚаржы" АҚ арқылы жеңілдетілген 5% мөлшерлемемен паркті жаңартуға 41,7 млрд теңге қаржыландырылды.
Таза су, жаңа мектептер және ЖЭО-ны жөндеу
Бүгінде өңір бюджеті нақты әлеуметтік басымдықпен бөлініп отыр. СҚО-да халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету жөніндегі Президент тапсырмасы орындалды. Мемлекет су сапасының жоғары деңгейде сақталуы үшін бұл жүйені жаңғыртуды жалғастырып жатыр.
Жылу энергетикасы саласында желілердің тозу деңгейі "Энергетикалық және коммуналдық секторды жаңғырту" ұлттық жобасын жүзеге асыру есебінен төмендейді. Биыл ЭКСЖ аясында жалпы сомасы 45,2 млрд теңге болатын 28 жобаны жүзеге асыру жоспарланған. Оған 5,3 млрд теңгенің жылумен жабдықтау бойынша 5 жобасы, "Солтүстік Қазақстан электр желілерін тарату компаниясы" АҚ-ның жалпы сомасы 16,7 млрд теңге болатын электрмен жабдықтау бойынша 11 жобасы, сондай-ақ "Көкшетау Энерго" ЖШС-нің жалпы сомасы 14,3 млрд теңге болатын 3 жобасы кіреді.
Келесі жылыту маусымы іркіліссіз өтуі үшін "СЕВКАЗЭНЕРГО" компаниясы Үкіметтің бақылауымен биыл Петропавл ЖЭО-2 қазандықтары мен турбиналарын жөндеуге 20,7 млрд теңге бағыттап отыр. Бұл ретте жоспарлы жұмыс бұған дейін де жүргізілді: 2025 жылы инвестициялық бағдарламалар аясында өңірде 5,1 млрд теңгеге 1,5 мың шақырым электрмен жабдықтау желісі және 227 қосалқы станция жөнделді. Сондай-ақ 1,5 млрд теңгеге 7,3 шақырым жылу желісі реконструкцияланып, жөндеуден өтті. 2026 жылы инвестициялық бағдарламалар бойынша тағы 4,2 млрд теңгеге 1,4 мың шақырым желіні және 206 қосалқы станцияны жаңарту, сондай-ақ 1,4 млрд теңгеге 6,8 шақырым жылу желісін реконструкциялау жоспарланған.
Сондай-ақ Президенттің "Ауыл - ел бесігі" бағдарламасы бойынша ауылдарды энергетикалық жаңартуға қаражат бөлініп жатыр. Егер 2025 жылы осы бағдарлама аясында 290 млн теңгеге 14,3 шақырым электр желісі салынса, 2026 жылы электрмен жабдықтау бойынша 5 жоба жалғасып, 4 жаңа нысанның құрылысы басталды. Бұл мақсаттарға облыстық бюджеттен 549,5 млн теңге бөлінді.
Төрт айда облыста 46,3 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Жылдық жоспар - 340 мың шаршы метр. Петропавлда 20 көпқабатты тұрғын үй салынып жатыр. Бұдан бөлек, биыл Бескөл ауылындағы емхананың, футбол манежінің, ауылдық спорт залдарының және "Қазақстан халқына" қорының қаражаты есебінен салынып жатқан 280 орындық балабақшаның құрылысы аяқталады.
Барлық мемлекеттік қаражат қатаң түрде мақсатты жұмсалып жатыр: мамыр айындағы жағдай бойынша облыс бюджетінің орындалуы 100%-ға жуықтады. Өңір ең көп қаражатты білім беру саласына, 170 млрд теңге және ауыл шаруашылығына 106 млрд теңге бағыттап отыр. Бұл - әрбір жергілікті отбасының әл-ауқатын тікелей айқындайтын бағыттар.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.
Норвегияның Хельсинки комитеті Қазақстанның жаңа Конституциясын оң бағалады
Сурет: gov.kz
Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Ерекше тапсырмалар жөніндегі елшісі Алуа Надиркулова Норвегиялық Хельсинки комитетінің Бас хатшысы Берит Нисинг Линдеманмен кездесу өткізді, деп хабарлайды Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметінен.
Келіссөз барысында А. Надиркулова адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау жүйесін нығайтуға бағытталған конституциялық реформалардың іске асырылу барысы туралы ақпарат берді. Конституцияда еңбек ету мен бейбіт жиналыстар өткізу құқықтарына қатысты тұжырымдардың нақтыланғаны, сот арқылы қорғалу және тұрғын үйге қолсұғылмау кепілдіктері күшейтілгені, сондай-ақ алғаш рет дербес деректерді қорғау нормалары бекітілгені атап өтілді.
Қазақстан Республикасының қылмыстық-атқару жүйесін реформалау мәселелеріне ерекше назар аударылды. Қазіргі уақытта Қазақстан 2026–2030 жылдарға арналған Қылмыстық-атқару жүйесін одан әрі дамыту тұжырымдамасы әзірлеуде екені туралы хабардар етті.
Өз кезегінде Норвегиялық Хельсинки комитетінің Бас хатшысы Б.Линдеман комитеттің Алматыдағы Өңірлік өкілдігінің қызметіне көрсетіліп отырған қолдау үшін алғыс білдіріп, Қазақстанның қылмыстық-атқару жүйесін реформалау, азаптаулардың алдын алу, гендерлік теңдікті қамтамасыз ету және әйелдердің құқықтарын қорғау салаларындағы елеулі жетістіктерін жоғары бағалады. Сондай-ақ, ол Қазақстандағы азаматтық қоғамның белсенді рөлін ерекше атап өтті.
Кездесу қорытындысы бойынша тараптар құқық үстемдігін нығайту, адам құқықтарын қорғау және Қазақстандағы реформаларды қолдау мәселелері бойынша ынтымақтастық пен сындарлы диалогты одан әрі дамытуға мүдделілік танытты.
Ақпаратты пайдаланған жағдайда Kazakhstan Today ақпараттық агенттігіне гиперсілтеме жасау міндетті. Kazakhstan Today Ақпараттық агенттігінің материалдарына авторлық құқық.